ORHAN KEMAL OKUMALARIM ÜZERİNE (16)

ORHAN KEMAL OKUMALARIM ÜZERİNE (16)
BEREKETLİ TOPRAKLAR ÜZERİNDE (1)

Orhan Kemal'in Çukurovada ırgatları, fabrika işçilerini, emekçileri anlatan en başarılı romanı bence, Bereketli Topraklar Üzerinde'dir. Toplumsal gerçekçi edebiyatın en nitelikli eserlerinden olan 'Bereketli Topraklar Üzerinde' romanında olaylar 1940'lı yıllarda geçer. Orhan Kemal; sulu kozayı, çırçırı, buzhaneyi, işçilerin barındığı ahırdan bozma yerleri, işsizlerin toplandığı meydanları, cehennem sıcağında tarlada sabahtan akşama kadar çalışan ırgatları, 15-16 saat aralıksız çalıştırılan patoz işçilerini, ağaların--patronların Çiftçi Birliği'nde, Ticaret Odası'nda örgütlü olmasına karşın, işçi ve emekçilerin örgütsüzlüğünü belleklerden silinmeyecek güzellikte anlatır.

ORHAN KEMAL OKUMALARIM ÜZERİNE (16)

***

1940'lı yillarda Çukurovadaki fabrika sahipleri aynı zamanda geniş toprak sahipleridir. Fabrikalar da çoğunlukla tarıma dayalı; çırçır, iplik, dokuma gibi alanlarda üretim yapmaktadır. Orhan Kemal'in 'Eskici ve Oğulları' ile ' Kanlı Topraklar'da gözler önüne serdiği üzere, bu fabrikaların çoğu 'Ermeni Tehciri' sonrasında el değiştirmiştir. İkinci Paylaşım Savaşı yıllarında çıkarılan Varlık Vergisi, Çukurovadaki azınlıkların mal varlıklarının el değiştirmesi sürecini nihayete erdirecektir.

***

ORHAN KEMAL OKUMALARIM ÜZERİNE (16)

Orhan Kemal, 'Bereketli Topraklar Üzerinde' romanında; tarımda yaşanan makinalaşma sonrasında iş bulmak umuduyla Çukurovaya gelen ve yüzlerce yıldır ırgat pazarı olan Kalekapısı'nda iş bekleyen emekçilerin bu bekleyişini hikaye eder.

Taşköprü'nün Seyhan ilçesi tarafında, yüzyıllar görmüş ırgat pazarı kaynaşma içindedir. Irgat kalabalığına bakarak cigaralarının neşeli dumanlarını salıp; kahve, çay, nar, koruk şurubu, limonata, buzlu ayran içen "Ağa"lar memnundur. Irgat boldur, Çukurova tarlalarındaki işe yetecek insan gücünün çok üstündedir. Haftalıklar düşecek, pamuk ucuza elde edilecektir. Romanda, bundan sonrası şöyle anlatılır:"

-- Irgata hele ırgata!
-- Heye kardaş...
--İtoğlu itleri şımartmıyak giden yıllar gibi ha!
--Töbe demen mi?
--İt kapıda zebun gerek hemşerim...
--Değdiği yeri köz gibi yakan güneş tam tepededir. Irgat adı altındaki birtakım insanlar değil, paçavra yığınları beklemekten usanmıştır. Birden deli gibi bir sağanak bastırır... Ortalık sel sele gider. Ardından güneş. Tırnağına kadar sırılsıklam paçavra yığınlarından dumanlar tütmeye başlar.
Peygamberler kitaplar dolusu sabır getirmiştir Allah adına!
Yağmurda ıslana, güneşte tüte kuruturlar. Torbalardaki tandır, yufka dürümleri tükenip çarşı ekmeğine verilecek son kuruşlar da suyunu çektikten sonra, aç çocukların feryadı göğe yükselir.

...

Analar, erkek yüzlü analar, avuçları nasırlı analar, gözlerinde dökecek gözyaşı kalmamış analar, iş ve ekmek haberiyle dönecek erkeklerinden yana dikmişlerdir gözlerini. O yana, kocalarının her sabah, daha şafak sökmeden gidip omuz omuza doldurduğu "Irgat Pazarı"na!

Erkekler de kadınları gibi bir deri bir kemiktirler. Değdiği yeri köz gibi yakan güneşin altında, aç terli ama sabırla bekleşirler. Irgatbaşılar ırgat pazarının mutlak hakimidirler.
İnsanlar aç ama umutsuz değillerdir!

ORHAN KEMAL OKUMALARIM ÜZERİNE (16)

...

Günler geçer, sonra haftalar. Yaşlılarla aç çocuklar ölür. Çukurlarına gömülü gözleriyle kadınlar, çocuklarının feryadı ve ölüm acısını kanıksamış kadınlar çok az konuşarak beklerler.
Erkekleri gelecektir, er geç gelecektir erkekleri!

...

Çukurova'da bahar harikadır!
Gök masmavi, kırmızı topraklar yemyeşildir!
Çukurova'nın bereketli toprağına dört kilo çiğit at, seksen kilo kütlü (tohumlu pamuk) versin!
(DEVAMI VAR)

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Tahir Şilkan - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Burdur Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Burdur Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Burdur Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Burdur Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.