Döviz bedelli askerlerin dünyanın dört bir yanından Burdur’a gelmesi, taksicilerin, otel sahiplerinin, döviz bürolarının, cep telefonu işletmelerinin, teknolojik işletmelerin, kahvehanelerin, sinema salonlarının ve daha fazla sektörün yakından ilgilendiği konuda röportaj yaptığımız esnaflar döviz bedelli askerliğin Burdur’dan alınmasını bunun yerine Burdur’da uzun dönem askerlik olmasının kendileri için daha ekonomik ve karlı olacağını söyledi. Dünyanın dört bir yanından vatan borcunu ödemek için gelen yurttaşların ve askerlerin maalesef Burdur’a adım atar atmaz esnafların çoğuna önyargılı baktığını, bununda nedeninin kazıklanma endişesi olduğunu savunan esnaflar, işportacıların ve dilencilerin olmasından dolayı Burdur’a ve tüm dünyaya olumsuz bir imaj oluşturulduğunu vurguladılar.
Özellikle işportacıların hemen bozulan ve arızalanan saat, çakmak, hesap makinesi, oyuncak, teknolojik cihazları satmaları ve bunları satın alan bedelli askerlerin iade etmek için işportacıları aradıklarını belirten kişiler, bu kapsamda iade için Burdurlu esnaflara yüklendiklerini ancak esnafların işletmelerinden içeri işportacıları almamanın dışında yapabilecekleri birşeyler bulunmadığını belirttiler.
Parlament Kuaföründen Yaşar İçöz: “26 yıldır kuaförlük yapmaktayım. Bedelli askerliğin yılda 4 dönemden 6 döneme çıkarılmasının faydalı olacağını düşünüyorum. Traş olan müşteri sayımız artar ve esnaflar açısından iyi olacağını düşünmekteyim. Ve işletmemizde traş olan bedelli askerlerin tamamı traşları sonrasında herhangi bir memnuniyetsiz belirtmeden memnun oldukları söylüyor, herhangi bir şikayette bulunmuyorlar. Esnaf olduğumuz için duyumlarımız var ve aldığımız duyumlardan birisinin havaalanının Isparta’da olmasından dolayı bedellilerin ve ailelerinin Isparta’ya gittiği ve oranın esnafına para kazandırdığı şeklinde. Ama yine de ben kendi işletmemiz için ve Burdur için döviz bedellilerin yılda 4 dönemden 6 döneme çıkmasının iyi olacağını ve faydalı olacağını düşünüyorum.” dedi.
Barış Pide ve Kebap Salonundan Barış Kaval ise konuyu ayrıntılarıyla bildiğini ve fakat döviz bedelli işinin kaldırılıp Burdur’daki askeri birlikte uzun dönem acemi askerlerin vatani vazifelerini yapmalarının tarafında olduklarını savundu. Kaval: “Yurt dışından gelen döviz bedelliler 6 dönem olması ile birlikte ek olarak Eylül ve Mayıs aylarında gelecekler. Ocak’ta, Temmuz’da, Haziran’da ve Ekim’de gelen döviz bedelliler ek olarak Mayıs ve Eylül aylarında da gelecek. Ek sürenin 5. ve 9. aylara konulması iyi ve bunun muhakkak ki bize faydası olacaktır. Demekki yurt dışından talep fazlalığı var. Muhakkak işlerimiz artacak, bize doping olacak. Önceden 3 ayda bir doping oluyordu şimdi hemen hemen 2 ayda bir doping olacak. Ancak bunun eksileri de var: Onlara esnaf muhakkak ki öcü gibi gösteriliyor, esnaf fahiş fiyat uyguluyormuş gibi gösteriliyor. Ve askerler fiyatlardan korkarak geliyor. Sivil vatandaşlar gelip oturup yemeğini yiyor ama bedelli askerler farklı, çekinerek geliyor, hesabı çekinerek ödüyor. Bizim zaten menümüz ve fiyatlarımız masaların üzerinde var. Bu fiyatları değiştirme şansımız artırma şansımız yok. Askerler masa üzerlerine koyduğumuz kartlardaki fiyatlara inanıyor ama kazıklandığını hissediyor. Fiyatlarımız normal ve standart olsada onlarda kazıklanıyor hissiyatı var... Dönem artışıyla birlikte parça parça gelecekler ve belkide bu gelen sayısını düşürecektir. Örneğin 4500 gelirken bu durumda 3500 kişi gelecektir. Ancak 4500 kişinin çarşıya çıkmasıyla 3500 kişinin çarşıya çıkması arasında fark var çünkü daha az sayıdaki kişiye daha rahat hizmet veriyoruz. Burdur esnafı olarak sürekli fiyatlar konusunda sıkıntı yaşadığımız için ve bedelli askerliğin 21 gün gibi kısa bir süreye indiği için bundan yine de tam faydalanamıyoruz... Burdur esnafı olarak isteğimiz bedelli askerliğin Burdur’dan kaldırılması ve Isparta’daki gibi uzun dönem acemi birliğinin olmasıdır. Bunun da nedeni bedelli askerliğin süresi kısıtlı olduğundan asker işletmemizi tanıyıncaya kadar askerliğini bitirip gidiyor. Son gün grup halinde gelen, yemek yiyen bedelli askerler daha önceden gelip yemek yemedikleri için pişmanlıklarını dile getiriyor ama askerliklerini bitirdikleri için Burdur’dan gidiyorlar. Konuya Burdur esnafı açısından bakarsanız Burdur esnafı da sıkışık çünkü kiralar fazla. Esnafların bunu telafi etmesi zor oluyor. Burdur’daki uzayan acemi birliği uzun dönem gibi 75 gün olursa askerlerin çarşı izin günleri 3 kat artacak. Bedelli askerler konusunda son bir değerlendirmem; onların il dışı gezileri oluyor. Bu da onların paralarını Burdur dışında harcamalarına sebep oluyor.” dedi.
Burdur Müze Parkı İşletmecilerinden Ali Akan da altı döneme çıkacak bedelli askerlikle birlikte çarşıya çok sayıda çıkan askerlerin işletmesinde oturacak yer bulamadığını ancak yeni haliyle sıkışıklık olmayacağını belirtti ve işportacıların sattığı ürünleri iade etmek için kendilerine getiren bedellilerin sıkıntı duyduğunu ekledi. “Bir seferinde 5000 kişi birden gelmesindense artık daha az sayıda kişi gelecektir ve aşırı yoğunluktan ilgilenemediğimiz müşterilerimizle artık daha çok ve yakından ilgilenebiliriz.” diyerek devam eden Akan, yılda dört dönemde gelen bedelliler zamanında yoğun çalıştıklarını ve bir günde 10 kişi çalıştırmak zorunda kalabildiklerini belirtti. Askerliğin 6 döneme çıkmasıyla birlikte daha da rahatlayacaklarını ve sıcak para dolaşımının artacağını da kaydeden Ali Akay, “Ancak öte yandan uzun dönem acemi askerlerin olması daha iyidir.” diyerek düşüncesini aktardı. Akan: “Onlar fiyatlar konusunda önyargılı geliyorlar. İşportacı ve dilenciler ise imajımızı olumsuz etkiliyor. İşportacılar bir seferde ve bir dakika içerisinde onları kazıklıyor, yüksek fiyata satış yapıyor biz burada saatlerce çalışıyoruz bir işportacının bir anda aldığı parayı bir masadan alamıyoruz. Onlar bozuk ve kalitesiz ürünleri satın aldıklarından ve bozulduktan sonra ürünü bize getirip, değiştirmemizi ve paralarını iade etmemizi istiyorlar. Gelip bize ve diğer birimlere bu konuda şikayet ediyorlar. Bu noktada da bizim yapabileceğimiz birşey gelmiyor.” dedi.
Haber: Haluk Sağlam
